Το βιβλίο ''Στοχασμοί Περί Της Πρώτης Φιλοσοφίας'' αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έργα της δυτικής φιλοσοφίας. Στόχος του συγγράμματος είναι η θεμελίωση της γνώσης σε απόλυτα βέβαιες βάσεις. Επίσης, η απόδειξη της ύπαρξης του Θεού και ο διαχωρισμός της ψυχής από το σώμα. Το βιβλίο χωρίζεται σε έξι στοχασμούς καθένας από τους οποίους αντιπροσωπεύει μια ημέρα πνευματικής άσκησης.
O Ρενέ Ντεκάρτ υποστηρίζει πως οι αισθήσεις μας μας απατούν, π.χ. έχουμε οφθαλμαπάτες, και άρα δεν είναι αξιόπιστες. Υποθέτει την ύπαρξη μιας πανούργας και κακόβουλης οντότητας που μας εξαπατάει ακόμα και στα πιο προφανή πράγματα όπως τα μαθηματικά (2+3=5). Αμφισβητεί την ύπαρξη ολόκληρου του κόσμου με τον τρόπο που τον βλέπουμε, τον ακούμε, τον νιώθουμε. Επηρεασμένος από τον μύθο του σπηλαίου του Πλάτωνα. Με άλλα λόγια, αναφέρεται στη πασίγνωστη σήμερα σε εμάς θεωρία του Matrix, απλώς το κάνει πριν από τέσσερις σχεδόν αιώνες. Οδηγείται λοιπόν σε μια ολοκληρωτική αμφιβολία. Ωστόσο, υπάρχει κάτι που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί : η ίδια η πράξη της αμφιβολίας προϋποθέτει κάποιον που αμφιβάλλει. Για να μπορεί να σκέφτεται πρέπει αναγκαστικά να υπάρχει (ο ίδιος). Συμπεραίνει ότι ο άνθρωπος είναι κυρίως ένα σκεπτόμενο πράγμα. Αποδεικνύει την ύπαρξη του τέλειου και άπειρου Θεού, χρησιμοποιώντας επιχειρήματα βασισμένα στην ίδια την ιδέα του τέλειου όντος που υπάρχει στο ανθρώπινο μυαλό.
Σχετικά με την φόρμα του έργου, ο Καρτέσιος επιλέγει συνειδητά μια μορφή γραφής που ξεφεύγει από τα στεγνά ακαδημαϊκά πρότυπα με σκοπό να παρασύρει τον αναγνώστη σε ένα βιωματικό ταξίδι. Γράφει σε πρώτο ενικό πρόσωπο. Έτσι, το βιβλίο δεν παρουσιάζεται ως μια απλή παράθεση σκέψεων αλλά ως ένα πνευματικό ημερολόγιο. Ο αναγνώστης ταυτίζεται με τον αφηγητή και βιώνει την αμφιβολία και την ανακάλυψη σε πραγματικό χρόνο. Η σύνταξη είναι εξαιρετικά καθαρή, κομψή και απαλλαγμένη από τη βαριά, δυσνόητη ορολογία του Μεσαίωνα. Ο Ντεκάρτ, προκειμένου να καταλήξει σε συμπεράσματα, χρησιμοποιεί την Αναλυτική Μέθοδο. Ξεκινάει από το σκοτάδι της άγνοιας και της σύγχυσης δείχνοντας στον αναγνώστη πώς ανακαλύπτει την αλήθεια βήμα-βήμα και οδηγώντας τον σταδιακά στο φως. Το κείμενο έχει έντονο θεατρικό και δραματικό χαρακτήρα. Ο συγγραφέας περνά από την απόγνωση στην απόλυτη λύτρωση και στη γαλήνη. Επίσης, η γραφή είναι γεμάτη ζωντανές, σχεδόν κινηματογραφικές εικόνες.
Πρόκειται για ένα έργο σχετικά εύκολο στην ανάγνωση. Δεν διαβάζεται με τη δυσκολία που έχουν άλλα φιλοσοφικά βιβλία. Είναι γραμμένο σαν μια ιστορία μυστηρίου. Οι μεταφορές που χρησιμοποιεί με το όνειρο, το κερί που λιώνει και την γοτθική φιγούρα που χειραγωγεί την πραγματικότητα κάνουν τα νοήματα πολύ οπτικά και κατανοητά. Αν αποφασίσετε να το διαβάσετε, μην βιαστείτε. Διαβάστε ένα κεφάλαιο την ημέρα. Αφήστε το μυαλό σας να το επεξεργαστεί πριν προχωρήσετε στο επόμενο κεφάλαιο.
(Αντώνης Μπούζας)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου